Baris
New member
[HEADING=1]She'ye S Takısı Gelir mi? Bir Apostrofun Ardındaki Dil Yolculuğu[/HEADING]
Bir Mesajla Başlayan Küçük Bir Tartışma
Geçenlerde arkadaş grubumuzda sıradan gibi görünen bir soru ortaya atıldı: “She'ye S takısı gelir mi?” İlk bakışta birkaç saniyede cevaplanabilecek bir dil bilgisi sorusuydu. Ancak konu açıldıkça herkes farklı bir örnek vermeye, kendi bildiğini savunmaya ve İngilizcenin neden bazen bu kadar kafa karıştırıcı olduğunu tartışmaya başladı. Bir arkadaşımız, “She’s zaten doğru değil mi?” dedi. Bir başkası hemen karşılık verdi: “Peki, she’ye ait bir şeyden bahsederken ne yapacağız?”
İşte o an anladım ki mesele yalnızca bir harfin eklenmesi değildi. İngilizcede sahiplik, kısaltma, özne ve fiil ilişkisi gibi konular birbirine karışınca küçücük bir işaret bile insanı uzun bir düşünce yolculuğuna çıkarabiliyordu.
Ben de bu tartışmayı burada paylaşmak istedim. Çünkü belki siz de İngilizce bir cümle yazarken bir an duraksadınız, klavyede apostrofa bastınız ve ardından kendi kendinize “Acaba doğru mu yazdım?” diye sordunuz. Gelin, bu sorunun cevabını küçük bir hikâyenin içinde arayalım.
1. Bölüm: Elif ile Mert'in Dil Tartışması
Elif, üniversitede İngilizce öğrenen, ayrıntılara dikkat eden ve karşısındaki insanın ne demek istediğini anlamadan karar vermeyen bir öğrenciydi. Mert ise sorunlarla karşılaştığında önce kuralları belirleyen, örnekleri karşılaştıran ve en kısa yoldan sonuca ulaşmaya çalışan biriydi. İkisi de İngilizce öğreniyordu ama çalışma yöntemleri birbirinden farklıydı.
Bir akşam, ortak arkadaşları Deniz'in hazırladığı İngilizce sunumu kontrol etmek için kütüphanede buluştular. Deniz, sunumuna şu cümleyi yazmıştı:
“She’s book is on the table.”
Elif cümleyi görünce durdu.
“Burada bir şey yanlış,” dedi. “Deniz, sanırım ‘Onun kitabı masanın üzerinde’ demek istedin.”
Mert bilgisayarını açıp hemen örneği incelemeye başladı.
“Evet, sorun şu: ‘She’s’ ile ‘her’ aynı şey değil. Birisi kısaltma, diğeri iyelik bildiren bir sözcük.”
Deniz şaşırdı.
“Ama ‘she’ kadınlar için kullanılan zamir değil mi? Sonuna apostrof ve s ekleyince neden onun anlamına gelmiyor?”
Elif gülümsedi. “Çünkü dillerde anlamı yalnızca harfler belirlemiyor. Sözcüğün cümledeki görevi de önemli.”
Bu kısa konuşma, üç arkadaşın o akşamki tartışmasının başlangıcı oldu. Bir cümledeki küçük bir hata, İngilizcenin mantığını anlamak için güzel bir fırsata dönüşmüştü.
Peki, sizce de bazen bir kuralı ezberlemek yerine o kuralın neden var olduğunu anlamak daha öğretici değil mi?
2. Bölüm: She, She's ve Her Arasındaki Fark
Mert, konuyu karıştırmamak için üç ayrı örnek yazdı:
- She is happy. - O mutlu.
- She's happy. - O mutlu.
- Her book is new. - Onun kitabı yeni.
Ardından ilk önemli noktayı açıkladı: “She’s” ifadesi, İngilizcede “she is” veya bağlama göre “she has” ifadesinin kısaltmasıdır. Buradaki apostrof, düşürülen harfleri gösterir. Dolayısıyla “She’s happy” cümlesinde apostrof kullanılması doğrudur.
Ancak “Onun kitabı yeni” demek istediğimizde “She’s book is new” yazamayız. Çünkü bu cümlede “onun” anlamını karşılayan sözcük “her” olmalıdır.
Doğru kullanım şöyledir:
Her book is new.
Elif, Deniz'in yüzündeki şaşkınlığı fark edince konuyu biraz daha farklı açıdan anlattı.
“Bunu yalnızca kural olarak düşünme. Birine ait olan bir eşyadan söz ediyorsun. İngilizce burada farklı bir sözcük kullanıyor. Türkçede ‘onun kitabı’ derken kullandığımız yapı ile İngilizcedeki yapı birebir aynı değil.”
Mert de bir tablo hazırladı:
İngilizce ifade Türkçe karşılığı Kullanımı
She O Özne
She's O ... / O ... yapmış Kısaltma
Her Onun / onu İyelik veya nesne görevi
Hers Onunki İyelik zamiri
Deniz tabloyu incelerken başını salladı. “Demek ki sorun she kelimesine doğrudan s eklemek değil, apostrofun ne işe yaradığını anlamakmış.”
Elif, “Aynen öyle,” dedi. “Bir işaretin anlamını bilirsen aynı hatayı farklı cümlelerde de daha kolay fark edersin.”
3. Bölüm: Peki, She'ye Gerçekten S Takısı Gelir mi?
Tartışmanın en önemli noktasına geldiklerinde Mert tahtaya büyük harflerle şu soruyu yazdı:
She'ye S takısı gelir mi?
Cevap, hangi dil bilgisi yapısından söz ettiğimize bağlıydı. İngilizcede “she” zamirinin sonuna gelişigüzel biçimde apostrof ve s ekleyerek iyelik oluşturulmaz. Ancak “she’s” biçimi, “she is” veya “she has” kısaltması olarak doğru bir kullanımdır.
Örneğin:
- She's a teacher. - O bir öğretmen.
- She's finished her homework. - Ödevini bitirdi.
- Her car is red. - Onun arabası kırmızı.
- The car is hers. - Araba onun.
İlk iki örnekte “she’s” bir kısaltmadır. Üçüncü örnekte “her” iyelik bildiren bir sözcüktür. Dördüncü örnekteyse “hers”, sahiplik anlamını tek başına taşır.
Mert, konuyu daha da netleştirmek için İngilizcedeki üçüncü tekil şahıs kuralını hatırlattı. Geniş zamanda, özne “he”, “she” veya “it” olduğunda birçok fiil -s ya da -es eki alır:
- I work. - Ben çalışırım.
- She works. - O çalışır.
- They watch TV. - Onlar televizyon izler.
- She watches TV. - O televizyon izler.
Burada önemli ayrıntı şudur: -s eki “she” zamirine değil, fiile gelir. Bu nedenle “She works” doğrudur; “She work” ise standart geniş zaman kullanımında yanlıştır.
Elif, arkadaşının kafasının karıştığını görünce bir örnek daha verdi:
“She likes music” cümlesinde “likes” yazmamızın nedeni, öznenin üçüncü tekil şahıs olmasıdır. Ama “She’s happy” cümlesinde “s”, “is” sözcüğünün kısaltılmasından kaynaklanır. Görünüşleri benzer olsa da dil bilgisi görevleri farklıdır.
Deniz bu kez kendi örneğini oluşturdu:
“She’s likes music.”
Üçü birden gülmeye başladı. Deniz de hatasını hemen fark etti. “Demek ki burada hem ‘is’ hem de geniş zaman fiili gereksiz biçimde yan yana gelmiş.”
Mert, “İşte şimdi kuralı gerçekten öğrendin,” dedi.
4. Bölüm: Apostrofun Tarihsel Yolculuğu
Kütüphaneden çıkmadan önce Elif'in aklına başka bir soru geldi: “Peki, apostrof neden var? Neden bazı dillerde sahiplik için kullanılıyor, bazılarında kullanılmıyor?”
Mert, bu kez sözlüğünü açtı. İngilizcedeki apostrofun tarihsel gelişiminin, özellikle yazıda ses veya harf düşmelerini göstermeyle ve zamanla bazı sahiplik yapılarının işaretlenmesiyle bağlantılı olduğunu anlattı.
Apostrof, İngilizcede yalnızca süs olsun diye kullanılan bir işaret değildir. Kısaltmalarda atlanan harfleri gösterebilir:
- do not → don't
- she is → she's
- they are → they're
- I have → I've
Sahiplik bildiren bazı yapılarda da kullanılır:
- Sarah's book - Sarah'nın kitabı
- The teacher's desk - Öğretmenin masası
- The students' classroom - Öğrencilerin sınıfı
Son örnekte dikkat edilmesi gereken ayrıntı, çoğul isimlerin yazımıdır. “Students” zaten -s ile biten bir çoğul isim olduğundan sahiplik apostrofu genellikle s harfinden sonra gelir. Tekil bir isim olan “student” içinse “student's” yazılır.
Peki, “she” neden bu kuralla “Sarah” gibi davranmıyor?
Çünkü “she” bir kişi adı değil, kişiyi gösteren bir şahıs zamiridir. İngilizcede şahıs zamirlerinin iyelik biçimleri ayrı sözcüklerdir: “her” ve “hers”. Bu yüzden standart İngilizcede “she's book” yerine “her book” kullanılır.
Elif, “Demek ki dilin tarihi bugünkü kuralların neden farklı olduğunu anlamamıza yardım ediyor,” dedi.
Mert başını salladı. “Evet. Ama tarihsel açıklamaları bilmek tek başına yetmez. Günümüzde geçerli olan standart kullanımı da öğrenmek gerekiyor.”
Bu cümle bana önemli bir şeyi hatırlattı: Bir kuralın nereden geldiğini anlamak, onu daha kalıcı öğrenmemizi sağlayabilir. Yine de doğru kullanım için güncel dil bilgisi kaynaklarına başvurmak gerekir.
5. Bölüm: Aynı Soruna İki Farklı Yaklaşım
Ertesi gün üç arkadaş, öğrenci kulübünün İngilizce etkinliği için kısa bir çalışma hazırlamaya karar verdi. Deniz, diğer öğrencilerin de benzer hatalar yapabileceğini düşünüyordu. Bu yüzden konuyu anlaşılır bir etkinliğe dönüştürmek istedi.
Mert hemen bir plan oluşturdu. Önce en sık karıştırılan yapıları belirledi, ardından örnekleri zorluk derecesine göre sıraladı. Her örnek için doğru ve yanlış cümleler hazırladı. Ona göre en iyi çözüm, sorunu parçalara ayırmak ve her parçayı ayrı ayrı incelemekti.
Bir Mesajla Başlayan Küçük Bir Tartışma
Geçenlerde arkadaş grubumuzda sıradan gibi görünen bir soru ortaya atıldı: “She'ye S takısı gelir mi?” İlk bakışta birkaç saniyede cevaplanabilecek bir dil bilgisi sorusuydu. Ancak konu açıldıkça herkes farklı bir örnek vermeye, kendi bildiğini savunmaya ve İngilizcenin neden bazen bu kadar kafa karıştırıcı olduğunu tartışmaya başladı. Bir arkadaşımız, “She’s zaten doğru değil mi?” dedi. Bir başkası hemen karşılık verdi: “Peki, she’ye ait bir şeyden bahsederken ne yapacağız?”
İşte o an anladım ki mesele yalnızca bir harfin eklenmesi değildi. İngilizcede sahiplik, kısaltma, özne ve fiil ilişkisi gibi konular birbirine karışınca küçücük bir işaret bile insanı uzun bir düşünce yolculuğuna çıkarabiliyordu.
Ben de bu tartışmayı burada paylaşmak istedim. Çünkü belki siz de İngilizce bir cümle yazarken bir an duraksadınız, klavyede apostrofa bastınız ve ardından kendi kendinize “Acaba doğru mu yazdım?” diye sordunuz. Gelin, bu sorunun cevabını küçük bir hikâyenin içinde arayalım.
1. Bölüm: Elif ile Mert'in Dil Tartışması
Elif, üniversitede İngilizce öğrenen, ayrıntılara dikkat eden ve karşısındaki insanın ne demek istediğini anlamadan karar vermeyen bir öğrenciydi. Mert ise sorunlarla karşılaştığında önce kuralları belirleyen, örnekleri karşılaştıran ve en kısa yoldan sonuca ulaşmaya çalışan biriydi. İkisi de İngilizce öğreniyordu ama çalışma yöntemleri birbirinden farklıydı.
Bir akşam, ortak arkadaşları Deniz'in hazırladığı İngilizce sunumu kontrol etmek için kütüphanede buluştular. Deniz, sunumuna şu cümleyi yazmıştı:
“She’s book is on the table.”
Elif cümleyi görünce durdu.
“Burada bir şey yanlış,” dedi. “Deniz, sanırım ‘Onun kitabı masanın üzerinde’ demek istedin.”
Mert bilgisayarını açıp hemen örneği incelemeye başladı.
“Evet, sorun şu: ‘She’s’ ile ‘her’ aynı şey değil. Birisi kısaltma, diğeri iyelik bildiren bir sözcük.”
Deniz şaşırdı.
“Ama ‘she’ kadınlar için kullanılan zamir değil mi? Sonuna apostrof ve s ekleyince neden onun anlamına gelmiyor?”
Elif gülümsedi. “Çünkü dillerde anlamı yalnızca harfler belirlemiyor. Sözcüğün cümledeki görevi de önemli.”
Bu kısa konuşma, üç arkadaşın o akşamki tartışmasının başlangıcı oldu. Bir cümledeki küçük bir hata, İngilizcenin mantığını anlamak için güzel bir fırsata dönüşmüştü.
Peki, sizce de bazen bir kuralı ezberlemek yerine o kuralın neden var olduğunu anlamak daha öğretici değil mi?
2. Bölüm: She, She's ve Her Arasındaki Fark
Mert, konuyu karıştırmamak için üç ayrı örnek yazdı:
- She is happy. - O mutlu.
- She's happy. - O mutlu.
- Her book is new. - Onun kitabı yeni.
Ardından ilk önemli noktayı açıkladı: “She’s” ifadesi, İngilizcede “she is” veya bağlama göre “she has” ifadesinin kısaltmasıdır. Buradaki apostrof, düşürülen harfleri gösterir. Dolayısıyla “She’s happy” cümlesinde apostrof kullanılması doğrudur.
Ancak “Onun kitabı yeni” demek istediğimizde “She’s book is new” yazamayız. Çünkü bu cümlede “onun” anlamını karşılayan sözcük “her” olmalıdır.
Doğru kullanım şöyledir:
Her book is new.
Elif, Deniz'in yüzündeki şaşkınlığı fark edince konuyu biraz daha farklı açıdan anlattı.
“Bunu yalnızca kural olarak düşünme. Birine ait olan bir eşyadan söz ediyorsun. İngilizce burada farklı bir sözcük kullanıyor. Türkçede ‘onun kitabı’ derken kullandığımız yapı ile İngilizcedeki yapı birebir aynı değil.”
Mert de bir tablo hazırladı:
İngilizce ifade Türkçe karşılığı Kullanımı
She O Özne
She's O ... / O ... yapmış Kısaltma
Her Onun / onu İyelik veya nesne görevi
Hers Onunki İyelik zamiri
Deniz tabloyu incelerken başını salladı. “Demek ki sorun she kelimesine doğrudan s eklemek değil, apostrofun ne işe yaradığını anlamakmış.”
Elif, “Aynen öyle,” dedi. “Bir işaretin anlamını bilirsen aynı hatayı farklı cümlelerde de daha kolay fark edersin.”
3. Bölüm: Peki, She'ye Gerçekten S Takısı Gelir mi?
Tartışmanın en önemli noktasına geldiklerinde Mert tahtaya büyük harflerle şu soruyu yazdı:
She'ye S takısı gelir mi?
Cevap, hangi dil bilgisi yapısından söz ettiğimize bağlıydı. İngilizcede “she” zamirinin sonuna gelişigüzel biçimde apostrof ve s ekleyerek iyelik oluşturulmaz. Ancak “she’s” biçimi, “she is” veya “she has” kısaltması olarak doğru bir kullanımdır.
Örneğin:
- She's a teacher. - O bir öğretmen.
- She's finished her homework. - Ödevini bitirdi.
- Her car is red. - Onun arabası kırmızı.
- The car is hers. - Araba onun.
İlk iki örnekte “she’s” bir kısaltmadır. Üçüncü örnekte “her” iyelik bildiren bir sözcüktür. Dördüncü örnekteyse “hers”, sahiplik anlamını tek başına taşır.
Mert, konuyu daha da netleştirmek için İngilizcedeki üçüncü tekil şahıs kuralını hatırlattı. Geniş zamanda, özne “he”, “she” veya “it” olduğunda birçok fiil -s ya da -es eki alır:
- I work. - Ben çalışırım.
- She works. - O çalışır.
- They watch TV. - Onlar televizyon izler.
- She watches TV. - O televizyon izler.
Burada önemli ayrıntı şudur: -s eki “she” zamirine değil, fiile gelir. Bu nedenle “She works” doğrudur; “She work” ise standart geniş zaman kullanımında yanlıştır.
Elif, arkadaşının kafasının karıştığını görünce bir örnek daha verdi:
“She likes music” cümlesinde “likes” yazmamızın nedeni, öznenin üçüncü tekil şahıs olmasıdır. Ama “She’s happy” cümlesinde “s”, “is” sözcüğünün kısaltılmasından kaynaklanır. Görünüşleri benzer olsa da dil bilgisi görevleri farklıdır.
Deniz bu kez kendi örneğini oluşturdu:
“She’s likes music.”
Üçü birden gülmeye başladı. Deniz de hatasını hemen fark etti. “Demek ki burada hem ‘is’ hem de geniş zaman fiili gereksiz biçimde yan yana gelmiş.”
Mert, “İşte şimdi kuralı gerçekten öğrendin,” dedi.
4. Bölüm: Apostrofun Tarihsel Yolculuğu
Kütüphaneden çıkmadan önce Elif'in aklına başka bir soru geldi: “Peki, apostrof neden var? Neden bazı dillerde sahiplik için kullanılıyor, bazılarında kullanılmıyor?”
Mert, bu kez sözlüğünü açtı. İngilizcedeki apostrofun tarihsel gelişiminin, özellikle yazıda ses veya harf düşmelerini göstermeyle ve zamanla bazı sahiplik yapılarının işaretlenmesiyle bağlantılı olduğunu anlattı.
Apostrof, İngilizcede yalnızca süs olsun diye kullanılan bir işaret değildir. Kısaltmalarda atlanan harfleri gösterebilir:
- do not → don't
- she is → she's
- they are → they're
- I have → I've
Sahiplik bildiren bazı yapılarda da kullanılır:
- Sarah's book - Sarah'nın kitabı
- The teacher's desk - Öğretmenin masası
- The students' classroom - Öğrencilerin sınıfı
Son örnekte dikkat edilmesi gereken ayrıntı, çoğul isimlerin yazımıdır. “Students” zaten -s ile biten bir çoğul isim olduğundan sahiplik apostrofu genellikle s harfinden sonra gelir. Tekil bir isim olan “student” içinse “student's” yazılır.
Peki, “she” neden bu kuralla “Sarah” gibi davranmıyor?
Çünkü “she” bir kişi adı değil, kişiyi gösteren bir şahıs zamiridir. İngilizcede şahıs zamirlerinin iyelik biçimleri ayrı sözcüklerdir: “her” ve “hers”. Bu yüzden standart İngilizcede “she's book” yerine “her book” kullanılır.
Elif, “Demek ki dilin tarihi bugünkü kuralların neden farklı olduğunu anlamamıza yardım ediyor,” dedi.
Mert başını salladı. “Evet. Ama tarihsel açıklamaları bilmek tek başına yetmez. Günümüzde geçerli olan standart kullanımı da öğrenmek gerekiyor.”
Bu cümle bana önemli bir şeyi hatırlattı: Bir kuralın nereden geldiğini anlamak, onu daha kalıcı öğrenmemizi sağlayabilir. Yine de doğru kullanım için güncel dil bilgisi kaynaklarına başvurmak gerekir.
5. Bölüm: Aynı Soruna İki Farklı Yaklaşım
Ertesi gün üç arkadaş, öğrenci kulübünün İngilizce etkinliği için kısa bir çalışma hazırlamaya karar verdi. Deniz, diğer öğrencilerin de benzer hatalar yapabileceğini düşünüyordu. Bu yüzden konuyu anlaşılır bir etkinliğe dönüştürmek istedi.
Mert hemen bir plan oluşturdu. Önce en sık karıştırılan yapıları belirledi, ardından örnekleri zorluk derecesine göre sıraladı. Her örnek için doğru ve yanlış cümleler hazırladı. Ona göre en iyi çözüm, sorunu parçalara ayırmak ve her parçayı ayrı ayrı incelemekti.